مشخصات منزل شیخ جواهری کوهپایه:
خانه شیخ جواهری با مساحتی قریب ۸۸۴ مترمربع بهصورت مجموعه بیرونی و اندرونی بنا شده است. در گوشه شرقی بنا نیز حیاطی برای خدمه و سرویس دهی خانه تعبیه شده است. ورودی خانه شیخ جواهری در ضلع شمال غربی و بهصورت راهرو طویلی است که از یک جهت به اندرونی و از سوی دیگر به حیاط بیرونی و حیاط خدمه متصل میشود.
بخش اندرونی که حیاط وسیعتر خانه را در برگرفته مشتمل بر سه اتاق در ضلع شرقی است. که اتاق جنوبی اکنون به ورودی ثانویه خانه تبدیل شده است. دسترسی به فضاها از طریق راهروهای بین اتاقها میسر میشود. در یکی از اتاقها حفرهای ایجاد شده که به سردابی تاریک راه دارد که بخش زندان خانه جواهری میباشد. تالار چلیپا شکل به همراه دو اتاق در طرفین آن فضاهای جبهه شمالی را شامل میشود. تالار در ضلع شمالی توسط سه دری ها به حیاط بیرونی مشرف میشود. اتاقهای سه دری طرفین در دو اشکوب بنا شده بهصورت گوشوار به تالار اشراف دارد.
برج دیده بانی خانه در بخش فوقانی گوشوار شرقی میباشد. این اتاق در ضلع شمالی و شرقی بهار خوابی پیش رو دارد. اندرونی توسط راهرویی در قسمت شرقی به حیاط خدمه میرسد که مطبخ و یک انباری در این راهرو قرار دارند. حیاط خدمه یک انبار وسیع و اتاق خدمه را در خود جای داده است. یک انبار بزرگ جهت نگهداری آذوقه و غلات مقابل در ورودی بنا قرار دارد.
زیر زمین در بخش اندرونی و در زیر دو اتاق ضلع شرقی جای گرفته است. قناتی که در قسمت جنوب غربی بنا قرار گرفته، پس از عبور از چند خانه دیگر آب شرب خانه جواهری را تأمین میکند. قنات بعد از گذر از دیگر خانههای محله شتر خان به جوی علی شفیع میرسد و پس از آن باغات شهر کوهپایه را مشروب میکند.
تزیینات نفیس شیر و شکر تالار و پنجرههای گچی مشبک تنها موارد تزیینی در این خانه تاریخی است.
